დაძლიეთ ემოციური დისკომფორტი

წარმატების 365 დღე

45–ე დღე

ვის არ აწუხებს ემოციური დისკომფორტი? განა შეიძლება წარმოვიდგინოთ ჩვენი ცხოვრება მის გარეშე? მოწყენილობა, მოუთმენლობა, სირთულეებისა და შემაფერხებელი სიტუაციების გამო ღელვა და ნერვიულობა,  სტრესული დაძაბულობა ანუ დისტრესი, უამრავ დაუმთავრებელ საქმეთა შემოსევა, დროის დეფიციტის განცდა – აი, ემოციური დისკომფორტის არასრული ჩამონათვალი. შემაწუხებელია? ძალიან! ხშირად აქვს მას ადგილი ჩვენს ცხოვრებაში? ალბათ, ბევრი ჩვენთაგანის ცხოვრება სავსეა ასეთი შემთხვევებით, მაგარამ ისეთებიც გამოერევიან, ვისაც ემოციური ცხოვრება ფრიად დალაგებული და აწყობილი აქვს. მე მინდა გახსოვდეთ: ნებისმიერი ნეგატიური ემოცია გადმოვგცემს იმ შეტყობინებას ანუ ე.წ. მესიჯს, რომ იგი თავის თავში ატარებს გარკვეული სახის მოქმედების ბიძგსა და იმპულსს. კერძოდ, ემოციური დისკომფორტის შეტყობინებაა, რომ თქვენს მიერ მოცემული სიტუაციის აღქმაა დაულაგებელი, შეუსაბამო და არაკომფორტული,  ან თქვენივე მოქმედებები არა არიან გამოსადეგნი, რათა დასახულ მიზანს მიაღწიოთ. ამიტომაც ეს ემოცია შეიცავს იმპულსს ან დაალაგოთ მოცემული სიტუაცია და მისი აღქმა ან თქვენი მოქმედებები მოიყვანოთ შესაბამისობაში დასახული მიზნის მიღწევასთან. რა უნდა გააკეთოთ ემოციური დისკომფორტის, გადაღლის, მოწყენილობის,  მსუბუქი წყენის, მოუთმენლობის, დისტრესის, დროის დეფიციტის ან სირთულეების  დროს?

1.      მოიმარჯვეთ ყველა ის ხერხი, რაც წინა სავარჯიშოებში აღვწერეთ ემოციათა მართვის სფეროში. კერძოდ, მაგალითად, დაიკავეთ ის სხეულებრივი პოზა და შეიქმენით ის გამომეტყველება, რაც შეეფერება ემოციურად დადებით მდგომარეობას. თქვენი  წარმოდგენით ყურადღების ფოკუსში მოაქციეთ თქვენი მოგონებებებიდან ისეთი მომენტი, როცა მხნედ, ხალისიანად და კარგად გრძნობდით თავს; ან კიდევ თქვენს თავს დაუსვით გამაძლიერებელი კითხვა: „რა დადებითი ფუნქცია აქვს ამ ნეგატიურ ემოციურ დისკომფორტს? რას მასწავლის იგი როგორც ახალს? რის შეცვლას მკარნახობს იგი? ეს ხომ გამოწვევაა, მაგრამ მაინც რისი გამოწვევაა იგი?“

2.      ზუსტად განსაზღვრეთ, რა გსურთ; რას გინდათ რომ გრძნობდეთ?

3.      დაიწყეთ თქვენი მოქმედებების გაუმჯობესება და სრულყოფა. ნელნელა დაიწყეთ ისეთ ახალი მიდგომებისა და ქმედებების გატარება, რაც შეგაცვლევინებთ სიტუაციისადმი დამოკიდებულებას, მოგაწესრიგებინებთ შეუსაბამობას ან მოგცემთ საშუალებას თქვენი დასახული მიზნის მისაღწევად უფრო შედეგიანი ქმედებები განახორციელოთ. არ არის აუცილებელი თქვენი ახალი ქმედებები იყოს რადიკალურად განსხვავებული და თვისობრივად სრულიად ახალი. მცირე ცვლილებებსაც კი მოაქვთ ახალი შედეგები თქვენი მდგომარეობის გაუმჯობესებაში. მთავარია ჩაერთოთ თუნდაც მცირე, მაგრამ სახალისო ცვლილებების ნაკადში. ემოციური დისკომფორტის დროს უმოქმედობას სჯობია ნებისმიერი სახის ქმედებები, რომელიც აქტივობათა ნაკადის სახით გაიშლება და არა ერთჯერადი ან ძალზე ხანმოკლე მოქმედებების სახით მოგვევლინება. აქტივობათა ნაკადი სჯობს ერთჯერად ქმედებებს. თუკი მართლაც ასეთ ახალ აქტივობათა ნაკადში ჩაერთვებით, დიდი შანსია, რომ არათუ ეს მომენტალური ემოციური დისკომფორტი შეამციროთ, არამედ  თავი დაიზღვიოთ, რათა  ემოციური დისკომფორტი არ  გადაიზარდოს შიშიანობასა და შფოთვიანობაში.

        

მართეთ თქვენი ემოციები: მოკრიტიკე და ბრალმდებელი შინაგანი ხმის რეგულაცია

წარმატების 365 დღე

44–ე დღე

ადამიანს არ შეუძლია უკომუნიკაციოდ, იგი გამუდმებულ დიალოგშია სხვა ადამიანებთან ან საკუთარ თავთან. მას აქვს შინაგანი ხმა. ეს შინაგანი ხმა ხან დაგიყვავებს, ხან გაგახალისებს, ხან ძალებს გმატებს, ხანაც ბრალს გდებს და გაკრიტიკებს, ხანაც გიბრძანებს, ხანაც მხარდაჭერას გთავაზობს. მოკლედ, შინაგან ხმას აქვს მრავალხმოვანება. როცა შინაგანი ხმა დღენიადაგ გადანაშაულებთ ან დამთრგუნველად ჩაგძახით და გაკრიტიკებთ ან თქვენთვის რაიმე სასურველს კატეგორიულად გიკრძალავთ, მისი ამ სახის ზემოქმედება დამასუსტებლად მოქმედებს და დეპრესიულ გუნებ–განწყობას ქმნის. ამიტომაც გთავაზობთ სპეციალურ ხერხს, რათა უვნებელჰყოთ დეპრესიის გამომწვევი შინაგანი ძახილი.

1.      პირველი და ძალზე მნიშვნელოვანია ის, რომ უნდა მოხსნათ საკუთარი თავის  დადანაშაულება იმაში, რომ გჩვევიათ თავის დადანაშაულება, გადამეტებელი თვითკრიტიკა და თვით–აკრძალვები. თუკი თქვენს მოკრიტიკე და მაძაგებელ შინაგან ხმას დაუპირისპირდებით მისივე იარაღით და დაიწყებთ მისი მისამართით თვითდადანაშაულებას, ამას მოყვება თვითდადანაშაულება იმის გამო, რომ ადანაშაულებთ საკუთარ თავს თვითდადანაშაულების გამო და ამგვარად  უსასრულოდ გაიჩენთ თქვენი პიროვნების ახალ ნაწილებს, რომელთაც აღმატებული ხაზით თვითდადანაშაულების პროგრესი ახასიათებს. ეს დაახლოებით იმას ჰგავს, როცა ფობიის მქონე ადამიანს აქვს შიში შიშიანობის გამო და უფრო მეტიც – ეშინია იმის გამო, რომ აქვს შიშიანობის შიში და ასე უსასრულოდ.

2.      რახან მოხსენით საკუთარი თავის დადანაშაულება თვითდადანაშაულების ჩვევისა გამო, გადადგით კიდევ ერთი ნაბიჯი: კერძოდ, შეეცადეთ დაინახოთ რაღაც დადებითი თქვენს გადამეტებულად თვით–მოკრიტიკე შინაგან ხმაში. დაუსვით საკუთარ თავს კითხვა: რა არის დადებითი იმაში, რომ ჩემი შინაგანი ხმა მწარედ ჩამძახის და ყველაფერში მე მადანაშაულებს? თქვენ შეიძლება აღმოაჩინოთ, რომ ამ მწარედ და დამთგრუნველად ზემომქმედ შინაგან ხმას აქვს პოზიტიური განზრახვა, რათა რაღაც სასიკეთოთ შეცვალოთ  შენს ცხოვრებაში; მას აქვს დადებითი და კეთილმოსურნე განზრახვა, მაგრამ მანერა, სტილი, ფორმა და ხერხი ამ განზრახვის რეალიზაციისა აქვს მწარე და დამთრგუნველი. გადაუხადეთ მადლობა თქვენს შინაგან ხმას მისი კეთილმოსურნე განზრახვისათვის და დაიწყეთ მისი მიმღებლობა, შეწყნარება, მაგრამ მიიღეთ გადაწყვეტილება , რათა მართოთ ეს თქვენი შინაგანი ხმა, რათა მან შეცვალოს თავის ფორმა, მანერა, სტილი და დამთრგუნველობა.

3.      რახან შეწყნარება და მიმღებლობა გამოუცხადეთ თქვენს დამთრგუნველ შინაგან ხმას მისი ფარული კეთილი განზრახვისა გამო, ამის შემდეგ გადადგით კიდევ ერთი ნაბიჯი მისივე  მართვის მიმართულებით: დააკვირდით, ვის ხმას წააგავს ის? თქვენი ხმის მსგავსია, თუ თქვენი მშობლების, მასწავლებლის ან ვიღაც სხვა ადამიანის? საიდან მოდის ეს ხმა: ზევიდან ქვემოთ ჩამოგძახის თუ გვერდიდან გებუზღუნებათ? მის ტემპი ჩქარია თუ ნელი, ტემბრი და ინტენსივობა მაღალია თუ დაბალი? მას შემდეგ რაც მის მანერას, სტილს, ინტენსივობასა და ტემპს დაადგენთ, დაიწყეთ მისი მართვა. კერძოდ,  თუ ხმაღალი ხმაა და უხეში, შეეცადეთ  წარმოიდგინოთ, რომ ის თქვენი კეთილმოსურნე მრჩეველია და ჩურჩულით ან ალერსიანი ხმით გთავაზობთ ახლებურად მოიქცეთ; თუ მისი ტემპი ჩქარია და ქაოტური, გადართეთ ნელ ტემპზე; თუ კი  აუტანელი სიტყებით გიტევთ, წარმოიდგინეთ რომ ეს ხმა ნელნელა გშორდებათ, პატარავდება და უსასრულობაში იკარგება. სცადეთ ამგვარი ექსპერიმეტები და გაამდიდრეთ  შინაგანი პროცესების მართვის გამოცდილება. მრავაჯერადი ვარჯიშის შედეგად თქვენი არაცნობიერი თვითონ გააგრძელებს დაწყებულ სამუშაოს და ძილშიაც კი იმუშავებს თქვენთვისვე სასარგებლოდ. უარყოფითი განცდები და შინაგანი ბრალეულობის გრძნობაც დაიხევს უკან.

დაძლიეთ კატასტროფული მოლოდინები და გააწონასწორეთ თქვენი გუნებ–განწყობა

 წარმატების 365 დღე

43 დღე

წინა საუბარში უსიამოვნო მოგონებების მიერ გამოწვეული ტკივილიანი განცდების მონელების გზები შემოგთავაზეთ. ამჯერად კიდევ ერთხელ კატასროფული მოლოდინების დაძლევაზე მინდა ვისაუბროთ. ვინ იცის რაოდენ ბევრ თქვენთგანს  ჰქონია აკვიატებული კატასტროფული აზრები და მოლოდინები. მართალია, ამ ტიპის აზრები და მოლოდინები ხშირად გადამეტებული მზრუნველობის ფორმით მოგვეჩვენება, მაგრამ ისინი რეალურად არა თუ არ ასრულებელ მზრუნველობით ფუნქციას, არამედ ნამეტნავად დამთრგუნველი  და შემაწუხებელიც კი არის უშუალოდ თქვენთვის და იმისათვისაც კი, ვისაც ეხება ეს ვითომდაც თქვენი მზრუნველობითი დამოკიდებულება. მაგალითად, როცა ქალბატონი კ. ყოველ საღამოს შფოთავს: „რატომ იგვიანებს? რამე ხომ არ შეემთხვა? ვაი, თუ მანქანა რაიმეს დააჯახა...ნამდვილად რაღაც ცუდი დაემართა, თორემ აქამდე ხომ დამირეკავდა.... „ და ა.შ. – ამ დროს არა მარტო ეს ქალბატონია ჩაფლული ამ ნეგატიურ განცდებში, არამედ მზრუნველობის ნაცვლად ამძიმებს მისი მეუღლის ან ქალიშვილის ცხოვრებას, რომელთაც ეხება ეს მისი საშფოთველი.

რეგულარულად ჩაატარეთ ასეთი რამდენიმე ნაბიჯოვანი პროცედურა:

1.      წარმოიდგინეთ ის ნეგატიური სიტუაცია და ამბავი, რაც არ გსურთ მოხდეს, თუმცა შიშის გრძნობით ელოდებით, რომ მაინცადამაინც ეს  მოხდება. შეეცადეთ დაინახოთ კიდეც თქვენი თავი იმ ნეგატიურ სიტუაციაში და შეხედეთ მას გარეგანი დამკვირვებლის თვალით.

2.      ამის შემდეგ შეეცადეთ წარმოიდგინოთ ის პოზიტიური სიტუაცია და ამბავი, რაც ნამდვილად გსურთ მოხდეს, მაგრამ მთლად არ გაქვთ იმედი, რომ მოხდება.  შეეცადეთ დაინახოთ კიდეც თქვენი თავი იმ პოზიტიურ სიტუაციაში და შეხედეთ მას ჯერჯერობით გარეგანი დამკვირვებლის თვალით.

3.      ამჯერად გააკეთეთ მნიშვნელოვანი ნახტომი: შეაბიჯეთ ამ პოზიტიურ წარმოსახვით ნახატში, გარდაისახეთ მასში და ნაცვლად გარეგანი დამკვირებლის პოზიციისა შეეცადეთ ეს პოზიტიური სიტუაცია შიგნიდან შეიგრძნოთ. კიდევ უფრო გაზარდეთ პოზიტიური სურათის ზომები და მისი მკაფიოობის ხარისხი და დატკბით იმ ენერგიის მოზღვავებით, რაც ამ დადებით გრძნობას ახლავს თან.

4.      გააგრძელეთ ამ პოზიტიურ მდგომარეობაში ყოფნა და ამ გადასახედიდან შეხედეთ იმ ნეგატიური მოლოდინის წარმოსახვით სურათს, რაც  პირველი ნაბიჯის დროს წარმოიდგინეთ და დაიწყეთ ამ ნეგატიური წარმოსახვითი ნახატის შემცირება, თითქოსდა წერტილად გადაიქცა, დაიწყო მოძრაობა თქვენგან მოშორების მიმართულებით და შორს, ძალიან შორს გააუჩინარდა.

მე, მაგალითად, წარმოვიდგინე უმუშევრად დარჩენის ნეგატიური სიტუაცია, როცა არც გრანტი მაქვს და არც შეკვეთები აღარ არის, შემდეგ ამის საპირწონედ წარმოვიდგინე წარმატებული და შრომით დატვირთული მომავლის დღეები, როცა თავდავიწყებითა და დიდი სიამოვნებით ვარ ჩართული ჩემს ტრენინგებში;   განვიმსჭვალე იმ გრძნობებითა და ენერგიით, რაც ამ პოზიტიურ ხატთან დაკავშირებით აღმოცენდება; დავაპატარავე უმუშევრობასთან დაკავშირებული წარმოდგენის ნახატი და ნელნელა წერტილად ვაქციე იგი.

გირჩევთ, რომ რეგულარულად აკეთოთ ეს სავარჯიშო მინიმუმ 3 ისეთი კატასტროფების მოლოდინის ემოციებთან დაკავშირებით, რაც რეალურად გაწუხებთ. რაც უფრო რეგულარულად გააკეთებთ ამ სავარჯიშოს, თქვენი არაცნობიერი  მით უფრო გაგრძელებს კატასტროფების მოლოდინის ემოციათა დაძლევას და თქვენს ცხოვრებაში პოზიტიური გუნებ–განწყობის დამკვიდრებას. უარყოფით ემოციათა დაძლევის ამ სამუშაოს თქვენი არაცნობიერი ძილშიაც კი გააგრძელებს.

მართეთ უსიამოვნო მოგონებანი და შეიქმენით დადებითი გუნებ–განწყობა

წარმატების 365 დღე

42–დღე

სამი რამ უდევს საფუძვლად ნეგატიურ გუნებ–განწყობას:

·         უსიამოვნო მოგონებები

·         კატასტროფის მოლოდინი

·         უსიამოვნო შინაგანი ხმა

სადღეისოდ შევჩერდეთ მხოლოდ უსიამოვნო მოგონებებზე, რომლებისც თვითონ მოგეძალიენებათ და  ამძიმებს თქვენს გუნებ–განწყობას. მოდით ვისწავლოთ უსიამოვნო მოგონებების გაწმენდა და მათი გაპოზიტივება.

1.წარმოიდგინეთ თქვენი ერთი უსიამოვნო მოგონება, რაც ხშირად არ გაძლევთ მოსვენებას და ამძიმებს თქვენს ცხოვრებას. წარმოდგენაში დახატეთ სიტუაცია , რაც მაშინ მოხდა თქვენს ცხოვრებაში და რამაც უარყოფითი კვალი და მოგონება დატოვა თქვენში. ამავე დროს დახატეთ თქვენი თავი იმ სიტუაციაში, რას გრძნობდით მაშინ და მას შემდეგ და რა შედეგები მოჰყვა მას.

2.გამოკვეთეთ: ამ წარმოსახული უსიამოვნო მოგონების სურათი დიდ ფორმატისა და მცირე? თეთრ–შავი ფერებია თუ ფერადი? თქვენ როგორ გამოიყურებით ამ სიტუაციაში? სურათი ძალიან ახლოსაა თქვენთან და თითქოს ზედ სახეზე გებჯინებათ თუ  მოშორებითაა განთავსებული?  მკაფიოა წარმოდგენის ხატი თუ ბუნდოვანი? რა გრძნობები გაქვთ, რა ისმის ირგვლივ?

3. ახლა თითქოსდა ამოხტით ამ სურათიდან და გვერდიდან უყურებთ მას: შეეცადეთ გარეგანი მაყურებლის თვალით შეხედოთ თქვენს წარმოსახულ სურათს და თქვენს თავს მაშინდელ სიტუაციაში.

4. დაიწყეთ ამ წარმოდგენის სურათის მართვა გარეგანი დამკვირვებლის პოზიციიდან: კერძოდ, შეამცირეთ წარმოდგენის სურათის ფორმატი და გახადეთ იგი ძალიან პატარა, შეამცირეთ სურათის მკაფიოობის ხარისხი და გახადეთ ძალზე ფერმკრთალი, მოაშორეთ იგი თქვენგან და თითქოს დაიწყო სურათმა მოძრაობა,  უფრო და უფრო შორს მიდის, მცირდება და ბოლოს უსასრულობაში იკარგება კიდეც.

5. გამოიძახეთ თქვენი მეხსიერების „სკივრიდან“ რომელიმე დადებითი მოგონება, გახადეთ იგი მკაფიო და დიდი ზომის, მოიყვანეთ სახესთან ახლოს თითქოსდა ცხირწინ გიდგათ, დააფარეთ მას სასიამოვნო მელოდია და წარმოიდგინეთ თითქოს ჩახტით ამ სურათში.შეიგრძენით ის გრძნობები, რაც ამ დადებით მოგონებას ახლავს თან.

ეს სავარჯიშო ემოციათა მართვისა და გუნებ–განწყობის წრთობას ემსახურება, რაც ყველა ჭეშმარიტად წარმატებული საქმიანობის წინაპირობაა. მართეთ თქვენი წარმოდგენები  და ამით მართავთ თქვენს გუნებ–განწყობას, რათა აიმაღლოთ ემოციური კეთილდღეობის დონე!

სხეულის ენა და ნეგატიური ემოციების განეიტრალება

წარმატების 365 დღე

41 - ე დღე

წინა საუბარში ვისაუბრეთ დეპრესიასთან, შფოთვასა და ემოციურ დისკომფორტთან გამკლავებაზე. ისივ ვთქვით, თუ რა როლი აკისრია ამ მხრივ ვიზუალიზაციას, დადებითი მოგონებების მარაგისა და მენტალური "ალბომის" შექმნას. ნეგატიური ემოციების განეიტრალებაში ამ მენტალური ხერხების გამოყენების გარდა სხეულებრივი პროცესების ჩართვასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს. ყველა ემოციას ესა თუ ის სხეულებრივი გამოვლენა და გამოსახულება ახლავს. ემოციები და მისი სხეულებრივი გამოვლენანი იმდენად მჭიდრო კავშირშია, რომ თავის დროზე ფსიქოლოგ უილიამ ჯეიმსისა და ფიზიოლოგ ლანგეს მიერ თეორიაც კი ჩამოყალიბდა, რომლის თანახმადაც სხეულებრივი პროცესები იწვევენ ემოციას. ეს თეორია მეტაფორულად ასე გამოითქმის: "თქვენ იმიტომ კი არ ტირით, რომ გეწყინათ, არამედ იმიტომ გეწყინათ, რომ ტირით". თავის დროზე ეს შეხედულება სამართლიანი კრიტიკის ქვეშ მოექცა, მაგრამ მაინც კიდევ უფრო მოეფინა ნათელი მჭიდრო ურთიერთობას გრძნობასა და სხეულებრივ პროცესებს შორის. თავის დროზე გენიალურმა ჩარლზ დარვინმა სპეციალური წიგნიც კი მიუძღვნა ემოციის გამომხატველ გამოსახულებით მოძრაობებს. ასეა თუ ისეა, საკუთრივ ემოციური მდგომარეობის სხეულებრივი გამომსახველი მოძრაობები უკუზემოქმედებას ახდენენ ემოციათა მიმდინარეობაზე. ემოციური თვითმართვის კუთხით კი სავარჯიშო ასეთია: როგორც კი უარყოფითი განცდები მოგეძალებათ, გარდა იმისა, რომ მოახდინოთ სასიამოვნო მოგონებების ვიზუალიზაცია, შეგიძლიათ წელში გაიმართოთ, ორ - სამჯერ ღრმად შეისუნთქოთ და ამოისუნთქოთ, სახის კუნთებიდან მოხსნათ დაძაბულობა და შეიქმნათ ოდნავ მომღიმარი და კეთილგანწყობილი გამომეტყველება, ჯესტითა და მიმიკით გამოხატოთ მხიარული ადამიანის გამომეტყველება, ისუნთქოთ ისე, როგორც სუნთქავთ მოსვენებულ და მხიარულ სიტუაციაში, სცადოთ თვალებიდან მხიარული და ნათელი მზერა გამოასხივოთ, ჟესტი და მიმიკა მიუსადაგოთ სასიამოვნო და მხიარულ მოქმედებას და ა.შ. ნელ - ნელა თქვენი უარყოფითი ემოციები - დისკომფორტი, შფოთვა და დეპრესია დაიწყებს განეიტრალებას; არ არის გამორიცხული, რომ დადებითი გრძნობებიც კი გეწვიოთ. ისევ მინდა შეგახსენოთ პრინციპი: ყურადღების ფოკუსის შეცვლა იწვევს ემოციის შეცვლასაც. ეს ყველაფერი შეიძლება მოგეჩვენოთ ხელოვნურ მოქმედებად. მაგრამ ეს ასე არ არის: ჩადევით ამ ქმედებაში ის საზრისი, რომ თქვენ თქვენივე ნებით იწყებთ საკუთარი ემოციების მართვას. უფრო მეტიც მინდა გირჩიოთ: განმარტოვდით სარკის წინ, მიიღეთ მხიარული ადამიანის გამომეტყველება, მაქსიმალურად გახსენით ბაგეები იქამდე, თითქოს ტუჩები იხევა, დაიხატეთ სახეზე სიცილის ან ხარხარის გამომეტყველება და ივარჯიშეთ ასე რამდენიმე წუთის განმავლობაში. ამ ვარჯიშებით თქვენ შეიძენთ უნარს გამოათავისუფლოთ სიხარულის გამომსახველი მოძრაობები, მოხსნათ მათზე ბლოკები და ამდენად გამოათავისუფლოთ პოზიტიური ენერგია. თეატრალებს, ალბათ, ამ ტექსტის წაკითხვისას გაახსენდებათ მეიორხელდის კონცეპცია. გახსოვდეთ: ჩვენ გვაქვს განუსაზღვრელი თვითრეგულაციური პოტენციალი! თუ გსურთ კიდევ უფრო დახელოვნდეთ ემოციათა მართვაში, გაიარეთ სპეციალური ტრენინგი "ემოციათა თვითმართვა".

ემოციური მდგომარეობა განსაზღვრავს წარმატებით იმოქმედებთ თუ წარუმატებლად და ისწავლეთ ნეგატიური ემოციის პოზიტიურით ჩანაცვლება

წარმატების 365 დღე

მე–40 დღე

შეგიჩნევიათ თუ არა, რომ ხალისით და სიყვარულით გაკეთებულ საქმეს დადებითი შედეგი მოაქვს, ხოლო ცუდ ხასიათზე ყოფნა და მძიმე ემოციების ფონზე მოქმედება ნაკლებ ეფექტურია ან წარუმატებელია? მაგრამ რამდენად შესაძლებელია მუდმივად იყო კარგ ხასიათზე და თუკი ასეთი რამ შესაძლებელია, როგორ მიიღწევა იგი? სწორედ ამდაგვარი მიღწევის გზებზე მინდა ვისაუბრო. მაგრამ მანამ მინდა ერთი შემთხვევა გავიხსენო ჩემი პრაქტიკიდან. ახალგაზრდა მამაკაცი მოღუშული და დაღვრემილი სახით მეკითხება ფსიქოკონსულტაციური სესიის დროს: „უმუშევარი ვარ, ცოლი მე არ მყავს და შვილი, რამე მეშველება?“ მე ვეკითხები:“რა გსურთ ცხოვრებაში ყველაზე უფრო და სულითა და გულით“. იგი ისევ დაღვრემილი უხასიათოდ მპასუხობს: „ ერთი კარგი ცოლი მომაყვანინა, მყუდრო ოჯახი, კარგი ბავშვები და კარგი სამსახური თუ მექნა, ბედნიერი ვიქნებოდი“. მე ვპასუხობ: „თქვენ ჯერ ბედნიერი უნდა იყოთ, რომ კარგი ქალი გამოგყვეთ ცოლად, კარგი ბავშვები რომ აღზარდოთ და დამსაქმებელმა მაინცადამაინც თქვენ რომ შეგარჩიოთ კარგ სამუშაო პოზიციაზე და არა ასე მოღუშული და დაღვრემილი   ვინმე, ვინც თავისი მოღუშული გამომეტყველებით ხასიათს გაგიფუჭებთ“. ამ ნათქვამით მე მას მივანიშნე, პირველ რიგში, რომ ჩვენ შეგვიძლია ჩვენივე გუნებ–განწყობა და ემოციური მდგომარეობა ვმართოთ ჩვენთვისვე სასარგებლოდ, და მეორეც, დადებით გუნებ–განწყობასა და პოზიტიური ემოციებს მივყავართ დადებით შედეგებამდე საქმეში, პირად ცხოვრებასა და ადამიანებთან ურთიერთობებში. უფრო მეტიც: თუკი სათანადო დადებითი განწყობილებით რეგულარულად იქნებით გამსჭვალული, წარმატებული იდეები და ახალი შესაძლებლობები ნაკადივით შემოედინება თქვენს ცხოვრებაში. ფორმულა მარტივია: დადებითი განწყობილებები აპირობებენ პოზიტიურ შედეგების ნაკადს თქვენს ცხოვრებაში. ასეა ეს, როგორც იტყოდა დათა თუთაშხია. და მაინც დადებითი ემოციებისა და გუნებ–განწყობის გამოწვევისა და მისი დიდხანს შენარჩუნების რა საშუალებები და ხერხები არსებობს? ხერხები ბევრია. ამ ხერხთაგან სადღეისოდ მხოლოდ ერთს განვიხილავთ.                                  პირველი სვლა.                                                                                                                                                                    თავი მოუყარეთ თქვენს  მხიარულ, გამაძლიერებელ და სასიამოვნო მოგონებებს, რომლებიც ან დიდი ხნის წინ ან უახლოეს წარსულში მოხდა და შექმენით  ამ მოგონებათა მენტალური ალბომი.

მეორე სვლა                                                                                                                                                                              როცა დისკომფორტის, დაღლილობის, მოწყენილობის ან სევდიანობის ემოციები გეწვევათ, ერთ წუთას შეყოვნდით და მოუხმეთ თქვენი მეხსიერების „სკივრს“– დადებით მოგონებათა ალბომს, იქიდან ამოატივტივეთ რომელიმე მოგონება, რაც მხიარულებით, თქვენი სიძლიერით, ან სიამოვნების გრძნობით იყო გაჯერებული. მოახდინეთ ამ მოგონების ვიზუალიზაცია ანუ მხედველობითი წარმოდგენა, მისი ერთგვარი შინაგანი სმენითი  გაჟღერება და იმ გრძნობების ამოტივტივება, რაც იმ მომენტში გქონდათ. ამასთან ერთად გირჩევთ ვიზუალიზაციის დროს თვალები ზევით ასწიოთ,თითქოს ზევით ხედავთ ამ მოგონების შესაბამის კადრს და თქვენს თავს ამ სიტუაციაში; სმენითი წარმოდგენის დროს თვალები შეიძლება გქონდეთ ჰორიზონტალურად ან მარჯვნივ დახრილი, ხოლო გრძნობების ამოტივტივებისა და შეგრძნებისას თვალები დაბლა და უპირატესად მარცხნივ დახარეთ. თვალების ეს მოძრაობები კავშირში არის ვიზუალიზაციასთან, კინესთეზიასთან და აუდიალურ აქტივობასთან. ამით თქვენ ცვლით ყურადღების ფოკუსს და ნაცვლად ნეგატიურისა, დადებით წარმოდგენებზე ამახვილებთ შინაგან მზერას. თვით მაშინაც კი, როცა არ გაწუხებთ ნეგატიური ემოცია 5 წუთის განმავლობაში გააკეთეთ ერთგვარი მედიტაცია თქვენი დადებითი მოგონებების ალბომზე. ეს მედიტაციური სავარჯიშო რეგულარულად ჩაატარეთ სულ ცოტა 21 დღის განმავლობაში.

გახსოვდეთ: ყურადღების ფოკუსის შეცვლა იწვევს გრძნობათა ცვლილებებს, ხოლო ფოკუსის შეცვლა ჩვენზეა დამოკიდებული. ამიტომაც ამბობდა ანტიკური ფილოსოფოსი ეპიქტეტე ”ჩვენ გვაღშფოთებენ არა საგნები, არამედ ჩვენივე წარმოდგენები საგნების შესახებ“. არა ჩვენ გვმართავენ ემოციები, არამედ ჩვენ ვიწვევთ ჩვენივე წარმოდგენებით ემოციებს და ამდენად ჩვენვე ვმართავთ მათ. ხოლო როცა ადამიანები გვიმტკიცებენ, თითქოს ემოციები თვითონ მიდი–მოდიან, ეს უბრალოდ იმას ნიშნავს, რომ ამ ადამიანებმა გააკეთეს არჩევანი – ხელი აიღონ ემოციათა მართვისაგან. როგორც დეილ კარნეგი ამბობს, ერთი და იგივე ციხის ვიწრო სარკმელიდან ერთი პატიმარი გამუდმებით უყურებდა ტალახს და ცუდ ხასიათზე იყო, ხოლო მეორე უმზერდა ცაში ვარსკვლავებს და მშვენივრად გრძნობდა თავს.

 

 

დაძლიეთ საქმის გადადება და დღე–მეხვალიობა

წარმატების 365 დღე

39–ე დღე

რაოდენ ხშირად ყოფილა, რომ სახვალიოდ გადადევით დღეს გასაკეთებელი საქმე, ხოლო ხვალის მოსვლისას ისევ სახვალიოდ გადაიტანეთ? რამდენჯერაც არ უნდა მომხდარიყო  ეს ამბავი, მისი მიზეზი საერთოა: იგი სათავეს იღებს უსიამოვნებისა და ტკივილის აცილების სურვილიდან, რადგან ადამიანებს ხშირად სჩვევია, რომ ძალისხმევა უსიამოვნებასა და ტკივილთან ასოცირდება. მაგრამ თუკი თქვენ ახლა გადადებთ რაიმე ჩანაფიქრის განხორციელებას, ამით განა რაიმე შეგიმსუბუქდებათ; პირიქით, გადადებული საქმეები ახალ კუდებს მოიბამს და ახალ უსიამოვნობასა და ტკივილთან მიგიყვანთ. არ გჯერათ? ეს უკვე თქვენი პრობლემაა და ვისურვებდი აკრიფოთ ინფორმაცია, თუ რა ემართება ადამიანებს და მათ პრობლემებს დღე–მეხვალიობის გამო. შეეცადეთ გადაწყვიტოთ: რა გირჩევნიათ, (1) ახლა აიცილოთ ძალისხმევიდან მომდინარე უსიამოვნება და მომენტალური სიამოვნება მიიღოთ გადადებითა და  სიტუაციის გაადვილებით, მაგრამ სამაგიეროდ პრობლემები და უსიამოვნებანი დააგროვოთ, თუ (2) არ გადადოთ გასაკეთებელი საქმე, ახლა გაიჭირვოთ, სამაგიეროდ მომავალში გაიხაროთ იმით, რომ უსიამოვნებანი ჩამოგცილდებათ და სასიხარულო საქმეებისაკენ გზები გაგეხსნებათ? კიდევ უფრო რომ გაერკვეთ, თუ რა არჩევანი გააკეთოთ, დაუსვით თქვენს თავს შემდეგი 4 კითხვა:

1)      რატომ გადავდევი წარსულში, ამა და ამ დროს ესა და ეს საქმე? რა უსიამოვნების ან ტკივილის აცილება მინდოდა ამ გადადების მეოხებით?

2)      წარსულში რა სიამოვნება მივიღე ამ ნეგატიური დღე–მეხვალიობის ჩვევიდან?

3)      ახლა რომ იგივე სუტუაციაში ჩავვარდე,  რა საზღაურის გაღება მომიწევს და რა ფასის გადახდა მომიხდება, თუკი არაფერი შევცვალე და გადაუდებლად არ ვიმოქმედე?

4)      ახლა რომ იგივე სიტუაციაში ჩავვარდე, რა სიამოვნებას მივიღებ, თუკი ახლავე და გადაუდებლად დავიწყებ შესაბამის მოქმედებას?

იმოქმედეთ დაუყონებლივ და გადაუდებლად, რათა შეამციროთ უსიამოვნებანი და გაზარდოთ სიამოვნება და სიხარული.